|
O Barrio Historia de Muros |
|||
|
|
|||
|
Da antiga Galicia non quedou nada como expresión gráfica da súa cultura, tan so os bosques sagrados como representación simbólica de un Deus innominado.
Existen en Galicia probas do tránsito deste misterioso pobo. A multitude
de mesas de pedra que branquean o noso territorio así o demostran. O
monte do Pindo na comarca de Muros, preséntanos notables exemplares.
A pesar das grandes diverxencias sobre o asentamento de pobos gregos en
Galicia, parece indubidable a súa permanencia en determinados lugares da
nosa
costa, entre eles Muros, como proba diso temos a multitude de nomes de
lugares que nos rodean e que aínda perduran na linguaxe muradán. Algúns
exemplos son as seguintes palabras gregas: Caabeiro, Pindo, Oleiros,
Lira, Ézaro, Freán, Broa ou boroa, Alalá, Artesa, Filloa,Toxo, Tolo ou
Toleirón, Moucho, Ameixa, Berberecho, Estrobo, Sacho, Carqueixa, magoar,
Bruyos, Meixidos, Simiela, Leixóns, etc. Moitos mais nomes puideran
citarse pero bastan estes exemplos para dar forza a afirmación de que
Muros e seus arredores foron visitados po-los gregos. As primeiras probas da nosa historia remóntanse a Galicia Celta como principio de unha civilización que arribou as nosas costas en naves gregas. Na decadencia destes foi cando viñeron os fenicios que explotaron as minas de estaño e ámbar e construíron faros. A estes lle sucederon os cartaxineses, un pobo guerreiro e artista que, unido os galegos, derrotan os romanos en Cannas e Trasimeno, hasta que vencidos en Zama deron lugar a conquista romana cuxa influencia dou un enorme impulso a nosa civilización ca edificación das súas vías, túneles, pontes e castros. Ca decadencia do imperio romano envolto no rebumbio dos cabalos de Atila, grandes loitas destruíron aquel emporio de poder e civilización. Roma foi tomada por Alarico e arrasada por Genserico. Do desorde producido xurdiu a dispersión dos pobos e dou lugar a chegada a Galicia de razas xermánicas . os Suevos, “fillos do mar”, dominaron Galicia entre os anos 409 e 586. O rei godo, Leovigildo, “O Arriano”, decidiu incorporar a súa coroa os reis católicos Suevos, borrando así a nosa preponderante nacionalidade. Aqueles pobos primitivos non nos deixaron rastro visible da súa dominación. Outro pobo, mais avanzado sen dubida, sucedeu a aqueles pobos primitivos e soubo legar a herdanza dos Celtas, un pobo culto que aparece definido na nosa historia con carácteres propios, deixándonos os dolmens como mostra das súas tradicións e crenzas.
Era, Fraula, altamente amigo das pompas, e non saia do seu palacio se
non era debaixo de un arco de ouro, prata e flores, cuxos extremos
debían levar dous condes ou capitáns do seu reino, e nas procesións
figuraba sempre baixo o seu arco seguido de ostentosa corte, razón po-la
cal recibiu o nome de “O Fastoso” . En moitas comarcas galegas , e Muros
unha delas, queda o recordo desta costume o adoptar os nenos no mes de
maio, mes das flores, o traxe de Reis coroados baixo arcos de flores que
sosteñen po-los seus extremos dous rapaces engalanados e seguido de
varios mais que forman a maneira de corte ou séquito.
Mellado, no dicionario universal da historia e xeografía de 1848, describe a Muros como unha vila que se atopa nun terreo desigual e que e de antiga fundación. Ten, por aquel entonces, 790 veciños e 3.912 habitantes. O seu partido xudicial e de entrada e comprende 35 parroquias con 4.712 veciños e 23.659 habitantes. A súa fermosa ría e de unha gran riqueza pesqueira e de condicións semellantes a Ría de Vigo, a que lle sigue en importancia; e de gran calado, (19 a 23 brazas no centro), e extensión, (23 quilómetros ata o Tambre), capaz para toda clase de operacións. E fermosísima, ampla, profunda e pintoresca; a menos accidentada das catro rías baixas. Ofrece soberbias perspectivas, ondulacións harmoniosas, campos e outeiros de brillante verdor, praias i enseadas suaves. A península Muradá está circundada po-lo Atlántico. Fala tamén este autor da situación xeográfica, dos seus barrios e de moitas mais cousas referentes a Muros que podedes atopar na obra de Don Ramón de Artaza, (historia de Muros y su Distrito).
Xa na idade media, despois de ser Muros habitado por diferentes
razas vidas do norte de Europa, comezou a desenvolverse como vila,
sendo poboada como tal no século once, ainda que a existencia do pobo de
Muros como lugar habitado e moi anterior as concesións de Sancho IV, O
Bravo, (1286), que xa daba a Muros como existente o dicir: “hauiendo
grant fabor a leuar la puebla de muro adelante e de les facer mucha
merced”, así que o que Don Sancho levou a cabo foi unha serie de
concesións tales como o foro de Benavente, co que se poboaron a maior
parte dos lugares de Galicia, estendendo así a súa xurisdición,
circunscribindo seu entorno e sinalándolle múltiples prerrogativas
tendentes a un maior desenvolvemento, dándolle con elo una destacada
importancia, o ordenar o asentamento fixo nela de autoridades e
empregados, e o procurar o desenvolvemento das súas industrias
pesqueiras, do seu consorcio e da súa navegación. E si a antiga Igrexa
parroquial de San pedro de Muros e do século X, (900-1000), como así se
cree, xa constaba con unha existencia anterior como poboado, tendo esta
edificación un valor documental. O nomeamento como Vila levouse a cabo
entre os anos 1188-1230 po-lo Rei Alfonso IX de León, pois así o
manifesta o documento no que consta a doazón da vila de Muros a igrexa
do Apóstolo feita po-lo Rei Fernando IX o 8 de agosto de 1299 o dicir:,
“et damosgela con toda su alfoz et con aquellos términos que dio el Rey
Don Alfonso cuando la pobló”, sen embargo creemos mais acertado supoñer
que a repoboou, debido sen dubida os desastres sufridos po-los
constantes ataques da piratería almorábide, (século XI, 1043-1148) , que
foi a raza dominadora da España árabe, que tiñan asentamentos na illa
Da Creba i en Monte Louro, para, desde alí, atacaren as poboacións
cristiáns que se atopaban o longo da costa galega e portuguesa, e dos
ataques turcos e normandos, que a reduciron a extremos de penuria”. A
existencia de Muros como poboado e moi anterior os séculos XII e XIII en
que aparece citado nas concesións de Alfonso IX e Fernando IV.
Podemos deducir que os ARROTREBAS ós que daba Don Ramón Artaza como
habitantes de Muros non lles correspondería esta denominación e si a de
SUPERTAMARICOS e o seu porto PORTUS TAMARICUS, así como O Freixo o de
SECUMDUM PORTUS TAMARICUS, po-la súa proximidade e menor importancia,
situados ambos na rexión do TAMARE, na súa desembocadura, habitada
po-los pobos PRETAMARICOS. Muros, pois, debeu ser o gran porto destes,
non so po-lo que afirman escritores da antigüidade, senón po-la súa
situación, tomando o nome destas tribos primitivas que deron o
mencionado río. Segundo Plinio, as ARAS SEXTIANAS localizábanse nos
pobos TAMARICOS e parece que estiveron nunha península que hoxe e illa
na desembocadura do río Tambre e que se chama “A Creba”.
Escasos son en cambio os datos da presenza dos cartaxineses no noso
solo, este pobo de guerreiros e artistas tomou en consideración a
elevada cume da roca D’A MOA, no monte Pindo e da Pena SENREIRA en
Fisterra sen deterse en complexas edificacións xa que a súa presenza en
Galicia tivo so un carácter excursionista. No noso pobo non quedou
vestixio algún do seu paso. Foron expulsados po-los romanos, con unha
importante axuda dos nativos.
BONIS MANIBVS POSVIT
Consta que a antiga , “Puebla del Muro”, nos seus primitivos tempos, estaba edificada cara a parte sur, o que he hoxe O Concello, A colexiata e as fábricas de Pérez e Portals, na ladeira do monte que sube o Muíño do Vento, atalaia e Espírito Santo, e que tiña como divisoria o que abarca desde o río chamado Da Torre as proximidades do actual barrio de San Xosé, rodeado no seu fronte po-la costa e o mar, e po-los outros lados os indicados montes. E nada se fala nin consta de que estivera cercada de muros nin defendida en maneira algunha, pero si que foi atacada en múltiples ocasións po-la piratería. Posteriormente foi rodeada dunha muralla, pero xa en época mais recente, que debeu corresponder a cando a Vila foi doada o Señorío do Apóstolo Santiago, de cuxos tempos data tamén a fortaleza coñecida co nome de TORRE DA VILA DE MUROS, do dominio arcebispal compostelán.
Esta defensa amurallada limitábase o contorno poboado, reducido a un
pequeno circuíto que, partindo do actual Concello, sitio onde se atopaba
a Porta da Vila, formada por dúas elevadas torres, seguía cara a dereita
ata a torre do reloxo público, subindo por un camiño entre hortas ata a
alameda e a Colexiata, e continuando po-la parte alta de dita igrexa
chegaba ata o regato chamado Da Torre, paralelo o cal baixaba ata a
praia xunto a fábrica de Portals. Nesa época, a vila estaba dividida en
dous barrios, a Cerca e A Xesta, divididos po-la muralla con 18 torres
almenadas. |
Inicio
Fotos
Historia
de Muros
Contacto
Dereitos reservados